4.06.10 RECENZJE: „ŻYCIE I ŚMIERĆ DLA NARODU! ANTOLOGIA MYŚLI NARODOWO RADYKALNEJ Z LAT TRZYDZIESTYCH XX WIEKU”.

Ostatnio wpadła mi w ręce publikacja dotycząca historii polskiego Ruchu Narodowego pt. „Życie i śmierć dla Narodu ! Antologia myśli narodowo-radykalnej z lat trzydziestych XX wieku.” pod red. mgr Arkadiusza Mellera i dr Patryka Tomaszewskiego z Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych UMK. Pozycja została wydana w 2009 roku przez wydawnictwa Druk-Tor i Instytut Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, liczy sobie nieco ponad 300 stron. Warto wspomnieć, że książka dedykowana jest i tu cytat „Pamięci wszystkich żołnierzy wyklętych szczególnie członków Narodowych Sił Zbrojnych (koniec cytatu)”, co z pewnością jest ładnym gestem gdyż żołnierze ci byli faktycznie wyklęci przez propagandę państwową w PRL, ale również w czasach dzisiejszych ich walka o wolną, suwerenną Polskę jest jak gdyby zapomniana, przynajmniej przez niektóre środowiska.

Książka rozpoczyna się oczywiście od wstępu, gdzie redaktorzy podejmują zagadnienia czysto teoretyczne, jak próba znalezienia najbardziej odpowiedniej definicji pojęcia jakim jest myśl polityczna, a także wyjaśnienia różnic znaczeniowych z pojęciem „filozofii politycznej”. Objaśnione są również szczegóły dotyczące nazewnictwa organizacji reprezentujących myśl narodowo-radykalną. Wstęp zakończony jest wyraźnym zastrzeżeniem redaktorów, iż książka nie jest pochwałą tej myśli, a jej funkcja jest tylko i wyłącznie poznawcza. Z drugiej strony, nie omieszkali oni wspomnieć, że narodowy radykalizm nie jest tożsamy z nazizmem, faszyzmem czy szowinizmem i nie może być tak postrzegany – brawo ! Następnie przedstawiona jest w pigułce geneza i historia ugrupowań narodowo-radykalnych, a także ich założenia programowe. Ten fragment książki zrealizowany jest bardzo szczegółowo, gdyż zawiera dużą liczbę nazwisk i faktów, co sprawia że czytelnik musi wytężyć swój umysł by przyswoić sobie te wszystkie elementy. Na pochwałę zasługują przypisy, szczególnie te wyjaśniające nazwiska poszczególnych działaczy – są one na tyle dokładne, że publikacja może śmiało robić za leksykon postaci polskiego ruchu nacjonalistycznego w dwudziestoleciu międzywojennym. Poza tym redaktorzy zadali sobie trud wyjaśnienia istotnych detali takich jak konflikt młodych i starych narodowców po 1926 roku czy ich związki z obozem sanacyjnym i wojskiem.  

W dalszej części antologia (jak sama nazwa wskazuje) zawiera teksty narodowych-radykałów z lat 30 XX. Wieku, które są podzielone i uporządkowane w rozdziały według następujących obszarów problemowych: -geneza Obozu Narodowo-Radykalnego, -wytyczne programu narodowo-radykalnego (tu na szczególną uwagę zasługuje tzw. „Zielony Program” z 1937 r.), – obóz narodowo-radykalny na tle współczesnych nacjonalizmów europejskich (gdzie znajdziemy teksty obrazujące stosunek nacjonalistów do pokrewnych im ruchów, które w tamtym okresie prężnie się rozwijały), -miejsce Kościoła w doktrynie narodowo-radykalnej, -naród – pojmowany jako wspólnota polska, jego miejsce w systemie wartości, -ustrój państwa (gdzie najciekawsze są moim zdaniem teksty propagujące totalizm katolicki jako nowy model państwa. Jest to interesujące ze względu, na dyskusje jakie budziło to wśród ówczesnej inteligencji katolickiej.), -Kwestie społeczne (również ciekawy, chyba dla wszystkich rozdział, w którym umieszczono teksty dotyczące rodziny, wychowania, a także miejsca i roli kobiet), – mniejszości narodowe (prace dotyczące stosunków z Ukraińcami czy Żydami), varia (artykuły nie kwalifikujące się do żadnej z powyższych kategorii, a mające istotną wartość poznawczą, dla mnie szczególnie godny uwagi jest wywiad „Falangi. Pisma Narodowo-Radykalnego” z Bolesławem Piaseckim.).

Teksty znajdujące się w powyższych rozdziałach mają pisownię współczesną, chyba że wpływała ona istotnie na kontekst, wtedy redaktorzy decydowali się zostawić formę oryginalną. Warto zauważyć, że każdy rozdział rozpoczyna się ilustracją, bądź zdjęciem ze zbiorów mgr Mellera, często bardzo unikalnym, co moim zdaniem również uatrakcyjnia to wydawnictwo. Koniec książki to oczywiście bibliografia, która jest zarazem przydatnym źródłem dla osób, które chciałyby jeszcze bardziej zgłębić swoją wiedzę na temat ONR czy RNR „Falanga”.

Podsumowując uważam, że „Życie i śmierć dla Narodu ! Antologia myśli narodowo-radykalnej z lat trzydziestych XX wieku.” jest bardzo ciekawą publikacją, nie tylko dla zainteresowanych historią polskiego nacjonalizmu, ale również dla ludzi, których interesuje historia II RP, bo chcąc nie chcąc Ruch Narodowy był jej ważnym elementem.

M.

PS: Apropo naszej sprawy. 19 czerwca 2010 odbędzie się:

Więcej na: http://www.przetrwac.w8w.pl/ .